Isang matinding teleserye ng totoong buhay at pulitika ang kasalukuyang nagaganap ngayon sa likod ng mga saradong pinto ng Senado ng Pilipinas. Hindi ito tungkol sa mga simpleng panukalang batas o mga karaniwang debate na madalas nating mapanood sa telebisyon. Ang tunay na pinag-aagawan at pinagpapatayan ngayon ng ating mga kilalang pulitiko ay ang “numero”—ang bilang ng mga kakampi sa pwesto na magpapasya sa kapalaran ng bansa. Sa madaling salita, kung kaninong grupo ang may mas maraming senador na kakampi, sila ang may hawak ng absolute control sa lahat ng desisyon. Umabot na nga sa punto na agresibo at walang kasing-init ang recruitment sa magkabilang panig para lamang maagaw o mapanatili ang mayorya.
Ang pinaka-ugat at mitsa ng dambuhalang kaguluhang ito ay ang opisyal na pagdating sa Senado ng mga dokumento para sa impeachment trial laban kay Bise Presidente Sara Duterte. Pormal nang ipinasa ng Mababang Kapulungan ng Kongreso o ng Kamara ang mga mabibigat na papel, na ayon sa mga ulat ay may kasama pang mga USB drive at mga selyadong kahon na naglalaman ng mga ebidensya galing mismo sa Bureau of Internal Revenue o BIR. Dahil pumasok na ang mga opisyal na ebidensyang ito, magbabago na ang gampanin at trabaho ng ating mga mambabatas. Mula sa pagiging mga mambabatas na gumagawa ng batas, sila ay magsisilbi na ngayon bilang mga “Senator Judges” o mga hurado sa isang espesyal na korte na hahatol sa kaso ng ikalawang pinakamataas na opisyal ng Pilipinas.
Dahil napakalaki, napakasensitibo, at makasaysayan ng isyung ito, kanya-kanyang pwestuhan at estratehiya na ang mga senador upang masigurado na hawak nila ang timon at kontrol sa mangyayaring paglilitis. Bunga nito, mabilis na kumalat ang mga balita na posibleng mapatalsik sa kanyang pwesto si Senate President Alan Peter Cayetano. May isang grupo na umano ang nakakuha ng sapat na bilang ng pirma upang palitan siya sa pinakamataas na posisyon sa Senado. Dalawang sikat na pangalan ang lumulutang ngayon sa mga usap-usapan na pwedeng pumalit sa kanya. Una na rito si Senator Chiz Escudero, na dati nang naging pinuno ng Senado at may mga bulung-bulungan na handa siyang isulong ng isang bagong buong alyansa. Ang isa naman ay si Senator Juan Miguel “Migz” Zubiri, na nakikita bilang isang pambato na katanggap-tanggap sa lahat dahil sa kanyang magandang relasyon sa magkabilang panig ng pulitika.
Siyempre, hindi rin naman uupo lamang sa isang tabi at manonood ang grupo ng minorya sa pamumuno ng beteranong si Senator Tito Sotto. Kumikilos na rin sila ngayon upang maghanap ng mga karagdagang kakampi na pwedeng sumama sa kanilang hanay. Kung talagang magtatagumpay ang planong palitan ang nakaupong pinuno ng Senado, paniguradong mag-iiba ang takbo ng impeachment case ng Bise Presidente. Depende sa kung sino ang mananalong maupo sa pinakamataas na upuan, pwedeng pabilisin ang paglilitis o kaya naman ay bagalan, patagalin, at itago ito sa mata ng publiko.
Ang mas nakakagulat at nagpagulo sa laro ng lahat ay ang biglaang desisyon nina Senator Migz Zubiri at Senator JV Ejercito. Diretsahang inihayag ni Zubiri na mas pinili niyang lumipat sa grupo ng minorya upang magkaroon siya ng tunay na kalayaan na bumoto ayon sa kanyang sariling prinsipyo at desisyon, sa halip na sumunod lamang sa idinidikta ng mayorya. Sa kabilang banda, ibinunyag naman ni Senator JV Ejercito na inalok pala siya para maging Majority Leader—isa sa pinakamalakas at pinakamakapangyarihang posisyon sa loob ng Senado. Gayunpaman, tinanggihan niya ang dambuhalang alok na ito upang mapanatili lamang ang kanyang pagiging patas at neutral sa gitna ng nagbabadyang paglilitis.
Dahil sa ginawang hakbang ng dalawang mambabatas, naging napakanipis ng hatian sa loob ng Senado na ngayon ay nasa “13 laban sa 11” na lamang. Napakadelikado ng ganitong pagitan dahil dalawang tao lamang ang pwedeng magpabago sa takbo ng buong laro. Ang isang lipat-bakod ng kahit isang mambabatas ay pwedeng-pwedeng mabaligtad ang buong balanse ng kapangyarihan sa Senado, kung kaya’t mas lalong nagiging komplikado ang sitwasyon habang papalapit ang paglilitis. Habang dumarating ang dambuhalang kaso ng impeachment, watak-watak pa rin ang liderato dahil sa usapin kung sino ba talaga ang dapat mamuno sa Committee on Rules pati na rin sa pangkalahatang pwestuhan ng mayorya at minorya. Sa isang malaking paglilitis tulad ng impeachment, hindi lamang ang hawak na ebidensya ang may mabigat na timbang. Sobrang halaga rin ng mga panuntunang gagamitin, ang tamang tiyempo, at kung sinong mambabatas ang may kontrol sa floor ng Senado.
Kahit marami ang ingay at usap-usapan sa posibleng balasahan sa liderato, pormal na ngang nag-umpisa ang isa sa pinakamabigat na kabanata sa kasaysayan ng pulitika sa Pilipinas. Kamakailan lang ay opisyal nang nag-convene o nagtipo ang Senado upang magsilbi bilang isang opisyal na Impeachment Court para sa trial ni Vice President Sara Duterte. Sa loob mismo ng plenary hall, makikita ang kakaibang bigat ng atmospera nang magsuot ang mga senador ng tradisyunal at seryosong Oxford Crimson robes bilang bahagi ng kanilang seremonya bilang mga huwes. Si Senate President Alan Peter Cayetano ang tumayong Presiding Officer o pinunong hukom matapos siyang manumpa, habang ang dalawampu’t dalawa pang senador na dumalo ay nanumpa rin bilang mga Senator Judges.
Subalit sa likod ng makasaysayang tagpong ito, isang napakatunog na pangalan ang biglang nawala at naging kapansin-pansin ang kawalan. Base sa mga opisyal na ulat ng Senado, absent sa naturang pagtitipon si Senator Ronald “Bato” dela Rosa. Si Dela Rosa ay kasalukuyan ding nahaharap sa usapin dahil sa pagiging “wanted” umano sa International Criminal Court o ICC. Dito lalong bumigat ang sitwasyon na parang isang pelikula ang takbo sa totoong buhay sa ating gobyerno. Habang pormal na kumikilos ang Senado bilang hukuman para sa Bise Presidente, sabay-sabay namang pumuputok ang iba’t ibang kontrobersya—mula sa pagtatago ni Bato dela Rosa, ang naganap na shooting incident sa loob mismo ng gusali ng Senado, at ang walang katapusang agawan sa pwesto.
Sa pag-upo ng mga mambabatas bilang mga hukom, taimtim silang nangako sa harap ng publiko na magbibigay ng patas na hustisya ayon sa Saligang Batas ng Pilipinas. Ibig sabihin, sa papel at sa harap ng mga camera, inaasahan silang kumilos bilang mga tunay na huwes at hindi bilang mga karaniwang pulitiko na nagkakampihan dahil sa partido. Ngunit sa likod ng seryosong seremonyang ito, ramdam ang matinding tensyon dahil ang mga senador na ito ang may huling hirit at kapangyarihan kung tatanggalin ba si Vice President Sara Duterte sa pwesto at kung tuluyan ba siyang pagbabawalan na humawak ng anumang posisyon sa gobyerno habang buhay.
Sa kasalukuyan, nagpalabas na ng opisyal na utos si Cayetano para sa summons ng Bise Presidente. Binigyan si VP Sara ng eksaktong sampung calendar days upang magsumite ng kanyang opisyal na sagot sa mga akusasyon. Pagkatapos niyan, ang panig naman ng prosecution o ang mga tagausig galing sa Kamara ay may limang araw upang maghain ng kanilang reply o sagot. Kapag natapos ang palitan ng mga legal na papeles na ito, doon pa lang hihiritan ang tinatawag na pre-trial bago tuluyang magsimula ang mismong trial proper sa petsang itatakda ng korte. Malinaw na hindi ito isang mabilis na proseso dahil marami pang dadaarang legal na hakbang. Ngunit kahit legal ang porma ng mga takbuhin, halatang-halata ang matinding bigat ng pulitika rito dahil ang Bise Presidente ay inakusahan ng mga mabibigat na kasalanan tulad ng betrayal of public trust, paglabag sa konstitusyon, at korupsyon.
Wala nang atrasan ang laban na ito dahil opisyal nang umarangkada ang proseso sa pagpapadala ng opisyal na sulat sa kampo ng ikalawang pangulo. Sa kabila ng mainit na pulitika sa labas, nagpahayag naman ng kahandaan ang panig ng Kamara na sumunod sa lahat ng direktiba ng Senado at ilatag ang kanilang mga hawak na ebidensya sa mga susunod na araw. Sa kasalukuyan, ang mga tagausig ay nasa yugto pa lamang ng paghahanda ng mga legal na pleadings mula sa magkabilang panig, at haharap lamang sila ng personal sa Senado kapag nagsimula na ang pre-trial.
Nitong mga nakaraang araw, nagkaroon pa ng isang seryoso at saradong pagpupulong ang grupo ng mga tagausig mula sa Kamara kung saan mahigpit na ipinagbawal ang pagpasok ng kahit na sino, maging ang mga mamamahayag na naghihintay sa labas. Confidential at seryoso ang naging paghahanda na iyon na dinaluhan ng mga itinalagang mambabatas na tututok sa kaso. Puspusan na ang kanilang pag-e-ensayo upang ayusin ang kanilang mga diskarte at hatiin ang mga mabibigat na dokumento na kanilang hahawakan sa oras na magsimula ang paglilitis. Bukod sa mga kongresista, naghahanap na rin sila ngayon ng mga pribadong abogado o private prosecutors na tutulong para patatagin ang kanilang panig. Walang limitasyon kung ilang law office ang pwedeng sumama sa kanila kaya inaasahan ang paglabas ng listahan ng mga sikat na abogado sa mga susunod na araw. Nag-aayos na rin sila ng mga opisyal na tagapagsalita na haharap sa publiko upang magbigay ng lingguhan na updates.
Kasabay ng lahat ng paghahandang ito, gumawa rin ng malaking ingay ang Makabayan Block matapos silang maghain ng isang resolusyon na nag-uutos na pasukuin na si Senator Bato dela Rosa na hanggang ngayon ay hindi pa rin nagpapakita sa publiko. Isa naman sa mga nababanggit na magiging matunog na tagapagsalita ng prosecution team ay si Representative Raoul Manuel ng Kabataan Party List, na siyang magiging boses ng panig ng pag-uusig sa media.
Dito natin makikita kung gaano kasalimuot at kagulo ang takbo ng ating gobyerno sa kasalukuyan dahil nagsasabay-sabay ang ingay sa telebisyon at ang totoong galaw sa likod ng kurtina. Habang abala ang mga kongresista sa pag-aayos ng kanilang mga testigo at ebidensya, ang mga senador naman natin ay abala pa rin sa pagbibilang kung sino ang kakampi at kung sino ang kalaban sa susunod na botohan. Isang napakalaking sugal ito para sa kinabukasan ng buong bansa dahil nakasalalay dito kung paano itatrato at itataguyod ang hustisya sa Pilipinas. Ang malaking tanong ng mamamayan habang ang Senado mismo ay abala sa sarili nilang away-pulitika: Paano nga ba magiging maayos, seryoso, at patas ang pag-abot ng hustisya sa harap ng nag-aagawang kapangyarihan?
